Kitap l Suç ve Ceza l Fyodor Mihayloviç Dostoyevski
Bazı olağanüstü insanların, eğer yaptıkları daha büyük bir amaca hizmet ediyorsa, ahlaki yasaları çiğneme hakkına sahip olduğuna inanmaya başlar. Bir insan yeterince güçlü, yeterince zeki, yeterince üstünse, belki bir suç işleyebilir ve yine de daha yüksek bir anlamda masum kalabilir. Tarihin büyük dediği, kan dökmüş Napoleon onun örneği olur.
Böylece Raskolnikov kendine korkunç bir soru sorar: Eğer işe yaramaz, açgözlü bir tefeci ortadan kaldırılır ve parası soylu amaçlar için kullanılırsa, bu haklı sayılmaz mıydı?
Dostoyevski işte burada felsefi bir soruyu bir kâbusa dönüştürür.
Raskolnikov yaşlı tefeci Alyona İvanovna’yı öldürür. Fakat suç, büyük bir kader eylemi gibi gerçekleşmez. Sakar, vahşi, kaotik ve mide bulandırıcıdır. Daha da kötüsü, masum kız kardeş Lizaveta beklenmedik şekilde içeri girer ve Raskolnikov onu da öldürür. Bir anda teorisi kana, paniğe ve dehşete çöker.
Bu noktadan sonra roman, yazılmış en güçlü psikolojik incelemelerden birine dönüşür. Gerçek ceza mahkemede başlamaz. Raskolnikov’un içinde başlar.
Hemen tutuklanmaz. Fiziksel olarak kaçar. Ama ruhen çoktan yakalanmıştır. Şehirde ateşli bir hayalet gibi dolaşır. Yalan söyler, titrer, öfkelenir, bayılır, herkesten şüphelenir. Suç onu insanlıktan koparmıştır. Dürüstçe konuşamaz. Özgürce sevemez. İyiliği bile kabul edemez; her nezaket onu açığa çıkmış gibi hissettirir.
Dostoyevski’nin büyük sezgisi şudur: Suç yalnızca bir yasanın çiğnenmesi değildir; ruhun diğer insanlarla olan bağının kırılmasıdır.
Dostoyevski onun çevresine unutulmaz karakterlerle dolu bir dünya kurar. Hem utanç verici hem yürek burkan bir sefalet içinde yaşayan ayyaş Marmeladov. Gururlu ve çaresiz Katerina İvanovna, yoksulluk ailesini yok ederken onurunu korumaya çalışan bir kadın. Sevdiği insanlar için kendini feda etmeye hazır asil Dunya. Sıcak, sadık ve insancıl Razumihin — Raskolnikov’un kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu her şey.
Romanın en ilgi çekici yönlerinden biri de dedektif figürü Porfiry Petroviç’tir. O sıradan bir polis değildir. Psikolojik bir avcıdır. Raskolnikov’un zihnini neredeyse Raskolnikov’dan daha iyi anlar. Konuşmaları gergin, ince ve parlaktır. Porfiry bilir ki suçluluk kendi başına bir hapishane olabilir ve kanıtların yapamadığını vicdanın yapmasını bekler.
Raskolnikov’un teorisi tarihte birçok biçimde ortaya çıkmıştır. İnsanlar sık sık, ilerleme, güç, devrim, büyüklük ya da hayali bir gelecek uğruna zulmün kabul edilebilir olduğunu iddia etmiştir. Dostoyevski’nin cevabı yıkıcıdır. Bir insan hayatını fikriniz için bir araca dönüştürdüğünüz anda, insanlığınızı kaybetmişsinizdir.
Yine de Dostoyevski asla basit değildir. Raskolnikov suçludur, ama sıradan anlamda bir canavar değildir. Bazen cömerttir. Acır. Başkalarına yardım eder. Annesini ve kız kardeşini sever — kötü bir şekilde de olsa. Bu karmaşıklık romanı güçlü kılar. Dostoyevski bize nefret edeceğimiz bir kötü adam vermez. Korkacağımız, acıyacağımız ve anlayacağımız bir insan verir.
Bu yüzden roman hâlâ varoluşsaldır.
Raskolnikov’un kibri varoluşsaldır.
Yabancılaşması varoluşsaldır.
Aklın ahlakın yerini alabileceğine dair inancı varoluşsaldır.
Kalabalık bir kentteki yalnızlığı varoluşsaldır.
İnsanüstü olmaya çalışma çabası varoluşsaldır. Ve çöküşü, hiçbir teorinin kalbi sonsuza dek susturamayacağını hatırlatır.
Sonunda Suç ve Ceza, Raskolnikov’un yakalanıp yakalanmayacağıyla ilgili değildir. Yeniden doğup doğamayacağıyla ilgilidir. Zekâ ile bilgelik, gurur ile alçakgönüllülük, izolasyon ile sevgi arasındaki mesafeyle ilgilidir. Kendini olağanüstü olduğunu kanıtlamak için cinayet işleyen bir adamın, kurtuluşun insanın sıradan affedilme ihtiyacını kabul ettiğinde başladığını keşfetmesiyle ilgilidir.
Britannica l Russian Literature
Kitabın PDF sürümüne buradan ulaşabilirsiniz.
Mariabronn Manastırı
Narcissus ve Goldmund
Hermann Hesse
Alman yazar Hermann Hesse tarafından yazılmış olan "Narcissus ve Goldmund", iki zıt karakter aracılığıyla, insan doğasının ikiliğini araştıran felsefi bir roman.
Hikaye Orta Çağ Almanya'sında geçiyor ve zıt kişiliklere sahip iki arkadaşın etrafında dönüyor. Narcissos, manastırda kapalı, disiplin ve düzen dolu bir yaşamı seçen bir entelektüel, Goldmund ise dünyayı keşfetmek için manastırdan ayrılan, tutkulu ve meraklı, özgürlüğü seven bir birey.
Roman, ikisinin Mariabronn Manastırı'ndaki buluşmasıyla başlıyor, acemi bir keşiş olan Narcissus, Goldmund'u kanatları altına alıyor. Narcissus münzevi hayatından memnunken, Goldmund çok geçmeden manastırdan ayrılıyor, macera dolu bir yolculuğa çıkıyor.
Goldmund'un yolculuğu romantik, şehvetli ve zahmetli geçmesiyle dikkat çekiyor, sevinçleri, zorlukları, sevgiyi ve kaybı yaşıyor, sonunda hayatın kasvetli ve şehvetli yönlerini kucaklayabilen bir gezgin kimliğine kavuşuyor. Goldmund'un yolculuğu boyunca sürdüğü hayat, insan doğasının ikiliğini yansıtan keskin zıtlıkları içeriyor.
"Narcissus ve Goldmund" sadece iki arkadaşın hikayesini değil; derin felsefi ve psikolojik temaları da derinlemesine inceliyor. Roman, hayatın ikilemini araştırıyor: Apolloncu anlayış (düzen, disiplin ve zeka) Narcissos tarafından temsil ediliyor, Dionysosçu anlayış (aşk, merak ve tutku) Goldmund tarafından. Roman aynı zamanda, ruhsal ile fiziksel, bilinçli ile bilinçsiz, zihin ile beden, sonlu ile sonsuz arasındaki gerilimi de inceliyor.
Sonunda Goldmund, yıllarca dolaştıktan sonra, manastıra geri dönüyor ve orada ölüyor. Narcissus, zıt yaşam anlayışına sahip olmuş olmalarına rağmen, paylaştıkları derin bağın farkına varıyor ve Goldmund’u vakitsiz kaybetmiş olmanın üzüntüsünü yaşıyor.
| Türkçe | Deutsch | English |
| Tıkla | Klicke | Click |
Bilgi: Bu sütuna aktarılmış bilgiler, Britannica sayfası aracılığıyla edinilmiş bilgilerdir.
kosektas.net, Köşektaş Köyü Bilgisunum Sayfası