Resim:
Mutual Art adlı bir sayfadan edinilmiş bir kopya.
Bu sahne, çocukluğun toplumsal olarak nasıl kurulduğunu ve doğayla kurulan oyun temelli ilişkinin kültürel anlamlarını görünür kılar. Uçurtma uçuran çocuk figürü, yalnızca bireysel bir oyun pratiğini değil, aynı zamanda belirli bir dönemin çocukluk ideallerini, özgürlük anlayışını ve mekânla kurulan ilişkiyi temsil eder.
El yapımı uçurtma, tüketim kültürünün henüz belirleyici olmadığı bir dönemde, çocukların oyun araçlarını kendi emekleriyle üretme pratiğini yansıtır. Bu durum, hem yaratıcılığın hem de toplumsal dayanışmanın (örneğin aile bireylerinin birlikte uçurtma yapması) erken yaşlarda nasıl şekillendiğine dair ipuçları sunar.
Sahnenin açık bir doğa mekânında —deniz kıyısında, rüzgârın belirgin olduğu bir alanda— kurulmuş olması, çocukluğun kamusal alanla kurduğu ilişkiyi de gösterir. Günümüzün kapalı mekânlara sıkışmış, dijitalleşmiş çocukluk deneyimlerinin aksine, burada çocukluk dış mekânda özgürce hareket edebilme, bedensel deneyim yoluyla dünyayı tanıma ve doğayla etkileşim kurma üzerinden tanımlanır.
Uçurtmanın gökyüzüne yükselişi, sosyolojik açıdan çocukluk hayallerinin “yükselmesi” çağrışımından öte, bireyin toplumsal sınırları aşma arzusunu, kendi özerkliğini kurma çabasını ve geleceğe dair umutlarını sembolize eder.
kosektas.net, Köşektaş Köyü Bilgisunum Sayfası
Köy Enstitüleri V
Körinanca Karşı Köy Enstitüleri ve Türk Köylüsü
Dönemin canlı tanığı, Köşektaşlı kalemşör Musa Kâzım Yalım'ın oynattığı kalemden fışkıran mürekkeplerin yarattığı yazı dünyaları...
Köy Enstitüleri yıkılmasaydı; bilimle barışık, güzel sanatları seven “bilim toplumu” yaratılacaktı ki, bilim toplumunda ayrımcılığın, ırkçılığın, bölücülüğün, tutuculuğun, şovenizmin, din ayrımının ve körinancın asla yeri yoktur. Çünkü, bilim toplumunda, bu ve benzeri safsataların hiçbirine itibar edilmeyerek, yaşamda kaosa meydan verilmez. Bilim toplumunda bütünleşme ve insanca yaşama duygusu hakimdir! M.K.Y
IV-Köy Enstitüleri Kapatılmasaydı Eğer...
Musa Kâzım Yalım
1951 Hasanoğlan Köy Enstitüsü Mezunu
Köy Enstitüleri kapatılmasaydı eğer;
- eğitim sistemimiz; deneye, gözleme, araştırmaya ve eleştiriye dayalı bilimsel bilgi doğrultusunda, çağdaş bir özellik kazanacaktı.
- “Öğretim Birliği Yasası”, uygulamada göz ardı edlimeyecek, ihmale uğramayacaktı.
- Şeriat düzeni heveslileri hortlamayacaktı.
- Din, politikada, ekonomik ve siyasi çıkarlar uğruna kullanılmayacaktı. Onun kutsallığına saygı duyulacaktı.
- Türk gençliği; dayaktan uzak ve onurlandırılarak eğitilecekti.
- Türk gençliğinin kişilikli olarak yetişmesi için, demokratik, laik eğitime daha çok önem verilecekti.
- Köy Enstitüleri’nin eğitimdeki bilimselliği nedeniyle demokrasi ve laiklik esasları çoktan yaşama geçmiş olacaktı.
- Irkçılık ve şovenist duygular yerine, Atatürk milliyetçiliği hakim olacaktı.
- Köy Enstitüleri’nin vereceği bilimsel eğitimle efsanelere, mucizelere, muskalara ve tarikatlara itibar edilmeyecek, hurafeler son bulacaktı.
- Atatürk düşmanlığı gibi gerici bir anlayış olmayacaktı.
- Kadınlar şeriat çemberi içine alınmayacaktı.
- Türban, şeriat düzenine özenenlerin bir simgesi olmayacak, körinanç bugünkü boyutlara ulaşamayacaktı.
- Köy Enstitüleri, ulusun bütünlüğüne titizlikle eğilen bir eğitim kuruluşuydu. Bu nedenle, PKK gibi, şeriat çığırtkanları gibi ayrılıkçı ve ulusun bütünlüğüne kasteden zavallılar, densizler türemeyecekti.
- Köy Enstitüleri; bize özgü Atatürkçü Rünesans hareketinin bir simgesiydi.
- Batı’daki Rönesans hareketiyle, bilimsel, sanatsal ve çağdaş doğrultuda toplumsal bir kabuk değişmiştir. Bunun neticesinde de, bilimsel bir dünya görüşü doğmuştur. İnsanlığın varolduğu günden beri sürüp gelen; aklın, körinanca ve doğmalara karşı verdiği amansız mücadelesi sonunda, galip gelen taraf akıl ve bilimsel düşünce olmuştur.
- Köy Enstitülerine yaşama hakkı tanınmış olsaydı, batı’daki bilimsel ve sanatsal köklü değişiklik, kesin bizim ülkemizde de oluşacaktı.
- Aynı zamanda, laikliğin, insanlaşmanın ve demokrasinin temeli olan deneysel bilim ve güzel sanatlar eğitimiyle özgür ruh, eleştirel ve hür düşünce sisteminin gelişip güçlenmesi sayesinde; softalık, yobazlık, gericilik, mezhep, tarikat ve hurafeler gibi körinançlar bütünü; bağnaz bir ortam bulup gelişip güçlenmeyecekti.
- Metafizik felsefe (doğaüstü) ve hayali görünmez güçler saltanatına dayalı “dinsel dünya görüşü” yerine; eytişimsel özdekçi bilimsel felsefeye dayalı, “bilimsel dünya görüşünün” egemenliği sağlanacaktı. Çünkü büyük Önder Mustafa Kemal, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ni bilimsel dünya görüşünün temelleri üzerine inşa etmişti.
- Bize özgü Atatürkçü Rönesans hareketini sonunda yeni oluşturulacak bilimsel dünya görüşünün ışığı altında, Batı’daki Rönesans hareketinin tüm çağdaş kazanımları, Köy Enstitüsü hareketiyle bizim ülkemizde de kazanılmış olacaktı.
- Dini konular, yasal ve toplumsal bir konu olmaktan kurtulmuş, Köy Enstitüleri sayesinde laik ve demokratik düzen hayata geçmiş olacaktı.
Atatürkçü olmak, O’nun eylem, felsefe ve yöntemini eyleme geçirmek demektir. Köy Enstitüleri, deney, gözlem, araştırma, eleştiri, bilimsel bilgi ve sanatsal doğrultudaki özellikleriyle tam bir Atatürkçü kuruluştu. Köy Enstitüleri, Atatürkçü felsefenin simgesiydi.
Bir toplumu, “çağdaş ve akılcı” toplum doğrultusunda oluşturmak için; deney metoduna, bilimsel bilgiye, ulusal dil ve güzel sanatlara dayalı laik ve demokratik eğitim zorunludur. İşte Köy Enstitüleri bu özellikleri bünyesinde taşıyan çağdaş bir eğitim kuruluşuydu.
Köy Enstitüleri’nin, eğitim ve öğretim metodu; eleştiriye, incelemeye, araştırmaya, gözlem ve deneye dayalı; güzel sanatları içeren, ezbercilikten uzak yeni ve eşsiz bir eğitim sistemiydi.
Kısacası; Köy Enstitüleri, yaşatan, yaratan, birbirlerine karşı sorumluluk duyan yeni bir toplumun yaratılmasını amaçlamıştı.
Atatürk ve Köy Enstitüleri, gereği gibi anlaşılmadığından, ülke, günümüzdeki gibi içinden çıkılması güç ve sakıncalı bir hale getirilmiştir. Atatürkçü düşüncenin savsaklanması, Köy Enstitüleri’nin kapatılması, bugün acil çözüm bekleyen sorunların meydana gelmesine neden olmuştur. Şimdi, ulusca içine düştüğümüz olumsuz koşullar, üzüntü ve endişe veriyor, kaygılı yaşamak, çağdaş yoldaki gelişmemizi engelliyor.
Yalnız politik çıkarlar ve iktidar olma uğruna belirli çevrelerce yapılmış telafisi güç bu hataları örtbas ederek, Türkiye’nin geleceğini tümden karartmaya kimsenin hakkı yoktur. Daha önceki iktidarlar döneminde Köy Enstitüleri başta olmak üzere sosyal, siyasal, kültürel ve çağdaş eğitim konusunda pek çok hatalar yapılmıştır. Bundan sonra, politika uğruna bu hatalara düşmemek, ülkeye ve insanına çağdaş uygarlık yolunda gerçek hizmet vermek gerekir. Köy Enstitüleri, Atatürk’ün fikirleri çerçevesinde bilim için deneysel metod ve güzel sanatları esasalan yüce bir kuruluştu. Böyle bir kuruluşun, mutlaka korunup yaşatılması gerekirdi.
Ortaçağ Arap-İslam Uygarlığı’nın yaratmış olduğu korkuya, baskıya, insanlaştırılmış Tanrı ve din anlayışı yerine; Köy Enstitüleri ile insan sevgisine yönelik gerçek Tanrı ve din anlayışı oluşturulacaktı.
- Köy Enstitüleri yaşatılsaydı, “toprak reformu” yaşama geçer, kırsal sanayi gelişir, köylerden kentlere göç olmaz, kentler köylere dönüşmezdi.
- Alevi – Sünni ayrımı olmaz, Çorum, Malatya, Kahramanmaraş ve Sivas olaylarına meydan verilmezdi.
- Atatürk’ün çalışma temposuyla, bilimsel ve sanatsal görüşüne sahip çıkılarak, yüksek medeniyet ufkundan yepyeni bir güneş gibi doğabilecek fırsatı yakalardık.
- Köy Enstitüleri korunabilseydi bilim toplumunu oluşturarak, bilim ve teknoloji üreten uluslarla boy ölçüşecek düzeye gelirdik.
- Köy Enstitüleri yaşatılabilseydi, Türkiye’deki eğitim kurumları, “ilkokuldan, üniversiteye” dek bir bütünlük içinde ele alınırdı.
- Köy Enstitüleri kapatılmasaydı; belki de, dünyaya, insani değerleri, biz kabul ettirir; bilim ve güzel sanatların, insanları, insani değerler doğrultusunda eğitmesi gerektiğini biz öğretirdik. Bilimin aklı; güzel sanatların, doğa sevgisiyle ruh ve ahlak güzelliğini geliştiren genel bir eğitim sistemi, Köy Enstitüleri’nin yaşatılmasıyla oluşturulacaktı.
- Eğer Köy Enstitüleri yıkılmasaydı, başta deprem olmak üzere, doğal afetlerin bize getireceği can kaybıyla, ekonomik zararları en aza indirebilecek olanağı yakalardık.
- Köy Enstitüleri devam ettirilseydi; Muammer Aksoy, Bahriye Üçok, Çetin Emeç, Turan Dursun, Abdi İpekçi, Uğur Mumcu ve son olarak da Ahmet Taner Kışlalı gibi değerler katleilmezdi. Bu bilim insanlarının katli, Türk toplumu için yerleri doldurulamayacak kadar çok büyük bir kayıptır!
Eğer Köy Enstitüleri yaşatılmış olsaydı;
- Kur’an, Öztürkçeye çevrilerek, anlaşılması kolay kılınacaktı.
- Aklın inançtan; bilimin dinden bağımsızlaşması sağlanacaktı.
- Eğitim – öğretim bilim ve bilimsel dünya görüşünün güdümüne alınmış olacaktı.
- Aklın ve bilimin önderliğiyle laikliğe, demokrasiye ve insan haklarına yönelişin temelleri atılmış olacaktı.
- İbadet ve inanç bireylerin özgür ve hür iradesine bırakılacaktı...
kosektas.net'in notu:
Böylesi çok kapsamlı bir çalışmasını sitemiz ziyaretçileriyle paylaşan kıymetli öğretmenimiz Musa Kâzım Yalım'a çok teşekkür ediyoruz! Hasanoğlan Köy Enstitüsü mezunu sayın Musa Kâzım Yalım'ın yerel ve genel konuları kapsayan diğer çalışmalarını, zaman buldukça, periyoduk güncellemelerimizden bağımsız olarak, yayınlamaya çalışacağız...
kosektas.net
Yorumlar - Yorum Yaz
Karamazov Kardeşler:
Dostoyevski’nin İnanç, Şüphe ve İnsan Ruhu Üzerine Büyük Romanı
Fyodor Dostoyevski’nin Karamazov Kardeşleri sadece bir roman değildir; insan ruhunun yargılandığı geniş bir manevi mahkemedir. 1880’de yayımlanan bu eser, Dostoyevski’nin son ve belki de en büyük yapıtıdır; Tanrı, özgürlük, suçluluk, sevgi, acı ve kötülüğün gizemi üzerine hayatı boyunca sorduğu tüm soruları bir araya getirdiği bir kitaptır. Yüzeyde, ahlaksız bir baba olan Fyodor Pavloviç Karamazov ve birbirinden çok farklı üç oğlu—Dmitri, İvan ve Alyoşa—üzerine kurulu sorunlu bir aile hikâyesi anlatır. Fakat bu aile dramının altında, insan doğasuna dair yazılmış en derin incelemelerden biri yatar.
Karamazov kardeşlerin her biri insanlığın güçlü bir yönünü temsil eder. Dmitri tutkudur: düşünmeden hareket eden, duyusal, öfkeli ama aynı zamanda pişmanlık duyabilen ve derin hislere sahip biri. İvan akıldır: parlak, kuşkucu, gururlu ve masum insanların çektiği acıyla sarsılan biri. Alyoşa ise inançtır: yumuşak, şefkatli, ruhen açık ama asla saf olmayan biri. Dostoyevski bu kardeşler aracılığıyla insanın asla basit olmadığını gösterir. Biz sadece iyi ya da kötü, mantıklı ya da duygusal, inançlı ya da şüpheci değiliz. Tüm bu güçlerin birbiriyle çarpıştığı bir savaş alanıyız.
Romanın merkezinde Tanrı sorusu vardır. İvan’ın çocukların acı çektiği bir dünyaya karşı isyanı, kolay dini tesellilere karşı yazılmış en güçlü gerekçelerinden biridir. İvan sadece Tanrı’yı inkâr etmez; masum acısına dayanan bir evreni kabul etmeyi reddeder. Ünlü “Büyük Engizitör” bölümünde, İsa’nın yeryüzüne geri dönüp bizzat dini otorite tarafından reddedilmesini hayal eder; çünkü gerçek özgürlük insanların taşıyamayacağı kadar ağırdır. Bu, sevgi olmadan inancın, özgürlük olmadan düzenin ve İsa olmadan dinin korkutucu ve parlak bir tasviridir.
Fakat Dostoyevski, İvan’a soğuk bir mantıkla karşılık vermez. Ona Alyoşa aracılığıyla, şefkat, bağışlama ve etkin sevgiyle yanıt verir. Dostoyevski için inanç, acıya kolay bir çözüm değildir. Acının varlığında bile zalimleşmeden yaşayabilme biçimidir. Romanın ruhani rehberi Zosima, herkesin herkes için sorumlu olduğunu öğretir. Bu fikir romana ahlaki nabzını verir: hiçbir günah yalnız değildir, hiçbir iyilik boşa gitmez ve hiçbir insan ruhu kurtuluşun ötesinde değildir.
Fyodor Pavloviç’in öldürülmesi romanı bir suç hikâyesine dönüştürür, fakat Dostoyevski’nin ilgisi hiçbir zaman sadece hukuki suçluluk değildir. Onun ilgilendiği, düşüncelerimizde, arzularımızda, suskunluklarımızda ve sevgisizliklerimizde taşıdığımız gizli ahlaki suçluluktur. Dmitri basit anlamda suçlu olmayabilir, ama masum da değildir. İvan cinayeti kendi elleriyle işlemese de fikirlerinin sonuçları vardır. Gayrimeşru oğul ve hizmetkâr Smerdyakov ise Karamazov ailesinin karanlık gölgesi hâline gelir: ihmal edilmiş, kırgın ve ruhen boş.
Karamazov Kardeşleri olağanüstü kılan şey, Dostoyevski’nin hem inancı hem de şüpheyi içeriden anlamasıdır. İnanç için zayıf rakipler yaratmaz. İvan’ın gerekçeleri güçlüdür, belki de edebiyattaki en güçlüleridir. Fakat Alyoşa’nın yanıtı zayıflık değildir; mantığın tükendiği yerde sevmeye devam etme, gururun intikam istediği yerde bağışlama, insanlığın en kötü yüzünü gördükten sonra bile insanlığa inanmaya devam etme gücüdür.
Roman güçlü kalmaya devam eder çünkü hayatı basitleştirmeyi reddeder. Ailelerin bizi derinden yaralayabileceğini, zekânın gurura dönüşebileceğini, arzunun yıkıma dönüşebileceğini ve acının kalbi ya sertleştirebileceğini ya da açabileceğini bilir. Dostoyevski’nin dünyası karanlıktır ama asla boş değildir. En karanlık yerlerinde bile lütfu arar.
Sonuçta Karamazov Kardeşler, insan olmanın ne demek olduğu üzerine bir romandır. Tanrı olmadan yaşayıp yaşayamayacağımızı, özgürlüğün bir nimet mi yoksa bir yük mü olduğunu, sevginin zulme rağmen ayakta kalıp kalamayacağını ve ahlaki bir düşüşten sonra kurtuluşun mümkün olup olmadığını sorar. Çok az roman insan ruhuna bu kadar derin bakmış, çok azı bunu bu kadar ateş, şefkat ve cesaretle yapmıştır.
Bu yüzden Karamazov Kardeşler sadece Dostoyevski’nin başyapıtlarından biri değil; dünya edebiyatının en büyük başarılarından biridir. Okura huzur vermez. Daha büyük bir şey verir: hayatın en derin sorularıyla yüzleşme.
Karamazov Kardeşler l Fyodor Mihayloviç Dostoyevski l PDF Sürümü